Jestem absolwentką Uniwersytetu Warszawskiego na kierunku Logopedia Ogólna i Kliniczna. Aktualnie mieszkam w Kołobrzegu, gdzie pracuję w Ośrodku Wczesnej Interwencji, przedszkolu oraz w poradni i prowadzę terapię dla dzieci już od 1 roku życia z wyzwaniami rozwojowymi tj. niepełnosprawność intelektualna, wady genetyczne, afazja, autyzm, ale pracuję też z opóźnionym rozwojem mowy i dyslalią. Ogromne zasoby pozytywnej energii i kreatywność pozwalają mi na efektywną i przyjazną dla dziecka terapię.

Zaburzenia mowy o podłożu neurologicznym

Zaburzenia mowy o podłożu neurologicznym są wynikiem uszkodzenia ośrodkowego lub obwodowego układu nerwowego. Aby uporządkować i dokładnie zdefiniować neurologiczne zaburzenia mowy, warto przytoczyć dwie klasyfikacje: przyczynową Ireny Styczek oraz przyczynowo–objawową Haliny Mierzejewskiej i Danuty Emiluty – Rozyi.

Powyższe zaburzenia o podłożu neurologicznym, Irena Styczek sklasyfikowała i opisała w następujący sposób:

W klasyfikacji H. Mierzejewskiej i D. Emiluty – Rozyi możemy znaleźć takie stwierdzenia jak:

H. Mierzejewska oraz D. Emiluta – Rozya w swojej klasyfikacji nie wprowadziły terminu ,,alalia”, tłumacząc to chęcią uniknięcia nieporozumień polegających na bliskości tego terminu z pojęciem ,,dyslalia”. Wspominają także sytuacje, gdzie termin ,,alalia” u wielu autorów miał ,,sygnalizować cały zespół objawów zaburzenia rozwoju mowy wskutek uszkodzeń kory mózgowej w okresie prenatalnym, podczas porodu lub we wczesnym niemowlęctwie”. Termin ,,niedokształcenie mowy” według autorek i ich klasyfikacji ma informować właśnie o takich sytuacjach.

Dyzartria

W literaturze medycznej dyzartria określana jest jako wynik uszkodzenia dróg piramidowych, pozapiramidowych, opuszki i móżdżku, których zadaniem jest organizacja ruchów i napięcia mięśni lub jako zaburzenie mowy będące konsekwencją chorób mięśni w obrębie aparatu mowy. Mowę dyzartryczną charakteryzuje się jako bełkoczącą, spowolniałą lub skandowaną, natomiast rozumienie mowy, poprawna gramatyka i treść są zachowane. 

Rodzaje dyzatrii (ze względu na lokalizację – M. Sovak):
Typy dyzartrii ze względu na objawy:

Diagnoza i terapia dyzartrii wymaga wysokich kompetencji logopedycznych, istotne jest także, aby umieć odróżnić ją od innych zaburzeń neurogennych (np. afazji), ponieważ bardzo często zaburzenia współwystępują ze sobą. Badacze podkreślają fakt, że granica pomiędzy tymi zaburzeniami jest dosyć cienka, a wynika to z zaangażowania struktur podkorowych, zarówno językowe, jak i wykonawcze mechanizmy językowe.

Afazja

Specyfikę afazji najlepiej opisuje podejście neuropsychologiczne Mariusza Maruszewskiego, które przedstawia ją jako częściowe lub całkowite zaburzenie procesów programujących mowę u człowieka, który już niegdyś opanował te umiejętności spowodowane organicznym uszkodzeniem odpowiednich struktur mózgowych. Jest to definicja, która uwzględnia zarówno objawy afatyczne wynikające z uszkodzeń obszaru mowy, ale także zaburzenia będące skutkiem uszkodzeń struktur podkorowych tj. wzgórze, jądra podstawy i połączeń nerwowych okolic korowych z podkorowymi (afazja podkorowa), okolic korowych z korowymi (afazja transkorowa). Ujęcie to pozwala także odróżnić afazję na tle innych zaburzeń ze względu na patomechanizm, lokalizację uszkodzenia, zaburzone funkcje i osoby, których dotyczy.

Typy afazji ze względu na objawy:
Typy afazji ze względu na lokalizację:

Wyróżniamy także klasyfikację ze względu na objawy, jak i lokalizację zaproponowaną przez Wernickego, a zmodyfikowaną przez Lichtheima, gdzie wyróżniamy: korową afazję ruchową, korową afazję czuciową, transkorową afazję ruchową, transkorową afazję czuciową, podkorową afazję ruchową, podkorową afazję czuciową, afazję przewodzenia. Zaburzenia współwystępujące z afazją to wszelkiego rodzaju agnozje, apraksje, agrafia, aleksja, akalkulia. Wiedzą w pigułce, ale także poradnikiem nie tylko dla pacjentów, ale również dla opiekunów i ich terapeutą jest publikacja Katarzyny Urbańskiej oraz Izabeli Olejniczak – Pachulskiej Moja afazja.

Dziewczynka z afazją rozwojową

Niedokształcenie mowy o typie afazji

W literaturze znajdziemy różne określenia tego zaburzenia, najczęściej są to: afazja, niedokształcenie mowy o typie afazji, niedokształcenie mowy pochodzenia korowego, afazja dziecięca, afazja rozwojowa, alalia, specyficzne zaburzenia rozwoju mowy i języka. Terminy te wywodzą się z polskich klasyfikacji logopedycznych lub międzynarodowych klasyfikacji medycznych. Nieścisłość ta wynika z braku dostatecznej wiedzy na temat przyczyn afazji dziecięcej, szczególnie tych zakłóceń w rozwoju mowy, gdzie nie można wykazać patologii mózgowej. W Polsce w placówkach oświatowych tj. przedszkola, szkoły, poradnie psychologiczno–pedagogiczne, ośrodki szkolno–wychowawcze swoje zastosowanie ma termin, który brzmi w następujący sposób: „niepełnosprawność ruchowa, w tym afazja” zgodnie z ustawą z dnia 14 grudnia 2017 r. o Prawie oświatowym oraz rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych, niedostosowanych społecznie i zagrożonych niedostosowaniem społecznym.

Pod względem czasu wystąpienia objawów zaburzeń o typie afazji wyróżniamy formę rozwojową (gdy objawy możemy zaobserwować od początku rozwoju językowego) oraz nabytą (objawy pojawiają się w trakcie nabywania języka lub jego opanowaniu). Przyczynami zaburzeń mowy pochodzenia korowego są głównie uszkodzenia anatomiczne i dysfunkcje OUN, a także zmiany (organiczne i/lub funkcjonalne) w mózgu, w obszarze (najczęściej w półkuli dominującej – lewej), który odpowiada za prawidłowy rozwój mowy i posługiwanie się językiem.

Struktury, które w głównej mierze odpowiadają za proces prawidłowego przyswajania języka, zlokalizowane są w tylnej części zawoju pierwszego płata skroniowego, dolno-tylnej części płata czołowego, dolnej części płata ciemieniowego oraz okolicy styku skroniowo-ciemieniowo-potylicznego.

Typy afazji rozwojowej ze względu na objawy:
Jakie objawy zaobserwujemy u dziecka z niedokształceniem mowy o typie afazji?

W zależności od lokalizacji uszkodzenia, dziecko będzie miało trudności z wyrażaniem swoich myśli słowami, z opanowaniem systemu gramatycznego oraz składni (niewłaściwa fleksja, parafrazje głoskowe, parafrazje słowne, agramatyzmy), mowa może być powolna, a złożenie poprawnego zdania pod względem treści i składni może odbywać się z dużym wysiłkiem. Charakterystycznym objawem jest także anomia, czyli trudność w nazywaniu, pokazywaniu znanych już przedmiotów, czyli krótko mówiąc, zapominanie nabytego już słownictwa, a także posługiwanie się neologizmami. Występują także trudności z uczeniem się nowych słów oraz zapamiętywaniem ich znaczeń, a także rozumieniem mowy. Mogą wystąpić także aleksja, agrafia, problemy z pamięcią (np. uczenie się tekstu na pamięć), koncentracją, a także związane z zaburzeniami problemy emocjonalne.


Żródło:

Czaplewska E., Milewski S., Diagnoza logopedyczna. Podręcznik akademicki, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, Sopot 2012

Grabias S., Kurkowski M., Logopedia. Teoria zaburzeń mowy, Wydawnictwo UMCS, Lublin 2012

Herzyk A., Taksonomia afazji. Kryteria klasyfikacji i rodzaje zespołów zaburzeń, Instytut Psychologii UMCS, Lublin, 1997

Jaurer – Niworowska O., Dyzartria. Diagnoza logopedyczna i terapia osób dorosłych, Wydawnictwo Akademii Pedagogiki Specjalnej, Warszawa 2009

Kurowska M., Zaburzenia językowe uwarunkowane korowo, Forum Logopedy, nr. 29, Styczeń 2019

Mierzejewska H., Emiluta – Rozya D., Projekt zestawienia form zaburzeń mowy, Wyższa Szkoła Pedagogiki Specjalnej im. Marii Grzegorzewskiej, Warszawa, 1997

Udostępnij
Dobry logopeda
Izabela Dzikoń
Jestem absolwentką Uniwersytetu Warszawskiego na kierunku Logopedia Ogólna i Kliniczna. Aktualnie mieszkam w Kołobrzegu, gdzie pracuję w Ośrodku Wczesnej Interwencji, przedszkolu oraz w poradni i prowadzę terapię dla dzieci już od 1 roku życia z wyzwaniami rozwojowymi tj. niepełnosprawność intelektualna, wady genetyczne, afazja, autyzm, ale pracuję też z opóźnionym rozwojem mowy i dyslalią. Ogromne zasoby pozytywnej energii i kreatywność pozwalają mi na efektywną i przyjazną dla dziecka terapię.

Umów wizytę

GRATULACJE!

Dziękujemy! Twoja rezerwacja została dokonana i oczekuje na potwierdzenie przez logopedę.

Data:
Godzina:
Rodzaj:
Konsultacja online

GRATULACJE!

Dziękujemy! Twoja rezerwacja została dokonana i oczekuje na potwierdzenie przez logopedę.

Całkowity koszt: