AAC – narzędzie pracy logopedy

Alternatywne i wspomagające metody komunikacji (ang. Augmentative and Alternative Communication – AAC) pomagają zastąpić werbalny sposób porozumiewania się. Brak umiejętności posługiwania się mową może być całkowity lub w stopniu, który utrudnia funkcjonowanie pacjenta.

Możemy wyróżnić trzy główne grupy użytkowników AAC. Pierwszą z nich jest grupa osób z zaburzeniami ekspresji językowej (rozumieją mowę, ale jej nie nadają). Kolejna grupa to użytkownicy wymagający języka alternatywnego (zaburzenia w rozumieniu mowy). Ostatnią grupę stanowią osoby, które wymagają wsparcia językowego (mowa, którą się posługują, nie jest zrozumiała dla otoczenia).

AAC wykorzystuje się w terapii m.in.:

1. MPD;
2. Osób ze spektrum autyzmu;
3. Zespołów genetycznych (np. w Zespole Downa);
4. Afazji;
5. Osób z niepełnosprawnością intelektualną;
6. Osób z uszkodzonym narządem słuchu;
7. Mutyzmu.

Do przykładowych i najczęściej używanych metod AAC możemy zaliczyć:

1. systemy znaków manualnych
    język migowy (system znaków, który opiera się na używaniu gestów i
   mimiki);
    alfabet palcowy;
    fonogesty (umowne gesty wykonywane w obrębie twarzy i jednoczesne
   mówienie);
    język Makaton (metoda wykorzystująca mowę, gesty i symbole graficzne);
    Coghamo (system gestów).
2. systemy znaków graficznych
    symbole Blissa (pismo logograficzne);
    piktogramy PIC (przedstawienie pojęcia za pomocą obrazka);
    PCS (system symboli);
    program MÓWik (specjalne oprogramowanie na urządzenia elektroniczne).
3. systemy znaków przestrzenno-dotykowych
    klocki słowne Premacka;
    alfabet Lorma (system znaków dotykowych na dłoni).

Warto wiedzieć, że nie ma uniwersalnej metody komunikacji. Terapeuta w doborze systemu AAC powinien kierować się zasadą indywidualności. Wybór najkorzystniejszej metody zależy od predyspozycji danej osoby i od poziomu jej kompetencji. Musimy zwrócić uwagę na to, czy pacjent dobrze słyszy i widzi. Ważne jest, czy jego sprawność fizyczna i manualna pozwolą na wykonywanie gestów i ruchów – zwracamy uwagę na napięcie mięśniowe. Dodatkowo należy ocenić możliwości intelektualne, pamięciowe i emocjonalne.

Jeśli pacjentem jest dziecko, to od samego początku warto zaangażować rodzica w proces terapeutyczny, ponieważ sytuacje z życia codziennego są tymi, które najlepiej zachęcają do rozwijania ekspresji komunikacyjnej.

Co zyskuje pacjent?

 Umiejętność komunikowania swoich potrzeb;
 Zrozumienie = bezpieczeństwo;
 Samodzielność i niezależność;
 Rozwój poznawczy – nabywanie wiedzy i nowych umiejętności;
 Umacnianie więzi z najbliższymi;
 Możliwość nawiązywania nowych relacji;
 Uczestnictwo w życiu społecznym;
 Ogólne polepszenie jakości życia;
 Zwiększenie motywacji i pewności siebie.